Przemoc domowa. Sprawdź jak się bronić.

Przemoc domowa. Sprawdź jak się bronić przed agresorem.

W ostatnich latach wprowadzono szereg pozytywnych zmian legislacyjnych, przyczyniających się do lepszego poziomu ochrony osób doświadczających przemocy, w tym kobiet z doświadczeniem przemocy domowej. Przedmiotowe zmiany stanowią konsekwencję wykonania Konwencji o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (tzw. Konwencja Stambulska).

Konwencja nakłada na państwa-strony obowiązki promowania i skutecznej ochrony prawa do życia wolnego od przemocy:

• zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, eliminacji wszystkich form dyskryminacji kobiet oraz wspierania równości kobiet i mężczyzn,
  w tym poprzez wzmacnianie pozycji kobiet,
• stworzenia szeroko zakrojonych strategii ochrony i wsparcia ofiar przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, skutecznego ścigania i karania sprawców przemocy.

Według danych statystycznych zdecydowaną większość osób dotkniętych przemocą w rodzinie stanowiły kobiety (100 417 w porównaniu do 23 832 mężczyzn i 43 809 dzieci). Wśród zatrzymanych przez Policję domniemanych sprawców przemocy w rodzinie zdecydowaną większość stanowili mężczyźni (17 451 w porównaniu do 746 kobiet).

Przemoc doświadczana przez kobiety wywołuje szereg negatywnych konsekwencji – naraża je na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, a także powoduje szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, istotnie negatywnie wpływając na dobrostan jednostki.

Czym jest przemoc domowa? Co mówi prawo?

Przemoc w rodzinie to termin objęty definicją legalną. Według art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie jest to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, w szczególności narażające ich na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. Warto zauważyć, że przemoc w rodzinie nie musi być przemocą fizyczną. Może być to również (także wyłącznie) przemoc psychiczna (izolowanie, niepokojenie, ośmieszanie, kontrolowanie, stosowanie gróźb lub wyzwisk itp.).

Co zrobić w sytuacji gdy przemoc domowa dotyka bezpośrednio Ciebie?

Nie ulega wątpliwości, że osoba doświadczająca przemocy domowej powinna w pierwszej kolejności zawiadomić policję. W tym miejscu należy podkreślić, że ustawa o policji przyznaje funkcjonariuszom szereg instrumentów umożliwiających natychmiastową izolację sprawcy przemocy domowej od osoby, która tej przemocy doświadcza. Przede wszystkim policjant ma prawo zatrzymania osoby stosującej przemoc w trybie określonym w art. 15a PolicjaU, gdy stwarza ona bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pozostałych domowników. Podczas interwencji funkcjonariusz policji może też wydać wobec osoby stosującej przemoc nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania. Nakaz ten jest natychmiast wykonalny. Interweniujący policjanci uprawnieni są również do wydania zakazu zbliżania do miejsca zamieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Co istotne zarówno omawiany nakaz, jak i zakaz mogą być wydane bezpośrednio po zwolnieniu agresora, jeżeli został on zatrzymany. Nie mają znaczenia w takim przypadku stosunki własnościowe obowiązujące pomiędzy osobą stosującą przemoc a osobą doświadczającą przemocy. Nakaz opuszczenia dotyczy lokalu „służącego zaspokojeniu bieżących potrzeb mieszkaniowych”. Należy nadmienić, że obowiązek pokrywania kosztów utrzymania mieszkania przez czas, w którym drugi z małżonków nie może w nim przebywać, obciąża tego z małżonków, który w mieszkaniu pozostał.

Zarówno nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania, jak i zakaz zbliżania się do niego, co do zasady, tracą moc po upływie 14 dni od dnia ich wydania. Policjant powinien pouczyć agresora o przyczynach wydania omawianego nakazu lub zakazu, o możliwości i sposobie złożenia zażalenia, a także poinformować o danych teleadresowych właściwych miejscowo placówek zapewniających miejsca noclegowe oraz placówek prowadzących oddziaływania korekcyjno-edukacyjne lub programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc w rodzinie.

Osobie stosującej przemoc w rodzinie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, przysługuje prawo złożenia zażalenia do sądu rejonowego. Zażalenie wnosi się w terminie 3 dni od dnia doręczenia nakazu lub zakazu. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni od dnia jego wpływu do sądu. W przypadku stwierdzenia bezzasadności lub nielegalności, sąd uchyla zaskarżony nakaz lub zakaz.

Przestrzeganie nakazu opuszczenia mieszkania, jak i zakazu zbliżania się do niego w czasie ich obowiązywania, podlega kontroli funkcjonariuszy Policji.

Zarówno nakaz lub zakaz mogą być wydane podczas interwencji podjętej we wspólnie zajmowanym lokalu lub jego bezpośrednim otoczeniu lub w związku z informacją o stosowaniu przemocy w rodzinie. Uprawnienie do zgłoszenia takiej potrzeby przysługuje zarówno osobie dotkniętej przemocą, jak i kuratorowi sądowemu lub pracownikowi jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, w związku z wykonywaniem ich ustawowych obowiązków.

Procedura „Niebieskiej Karty”. Czym jest?

Procedura „Niebieskie Karty” jest instrumentem, którego głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osobie doznającej przemocy domowej, ale także współpraca przedstawicieli różnych instytucji i podmiotów, które są zobowiązane do reagowania w przypadku uzyskania informacji o wystąpieniu przemocy domowej.

Warto wspomnieć, że interweniujący policjant nie ma obowiązku uzyskania zgody osób należących do rodziny dotkniętej przemocą na wszczęcie procedury. Procedura ta obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez przedstawicieli jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, Policji, oświaty i ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie. Rozpoczyna się ona od wypełnienia formularza „Niebieska karta – A”, szczegółowo opisującego występującą w danej rodzinie sytuację. Dokument ten może służyć jako dowód w ewentualnym postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko agresorowi.

Niebieska Karta powoduje, że osoba będąca ofiarą przemocy może skorzystać z różnych form wsparcia. Rozpoczęta zostaje procedura przeciwdziałania aktom przemocy w rodzinie, która obejmuje ogół czynności podejmowanych przez pracowników socjalnych i służby. Sytuacja w danym domu jest stale monitorowana, aby odpowiednie służby mogły udzielić niezbędnej pomocy, jeśli zajdzie taka potrzeba. Może to być pomoc psychologiczna, pomoc prawna, interwencja kryzysowa czy pomoc medyczna. W każdym przypadku tworzony jest indywidualny plan pomocy.

Należy podkreślić, że Niebieska Karta nie jest równoznaczna ze złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Innymi słowy, sprawca nie zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej za stosowanie przemocy tylko na tej podstawie. Niebieska Karta może mieć jednak duże znaczenie w sytuacji, gdy sprawa trafi do sądu. Co więcej, dokument może stanowić dowód w sytuacji, gdy ofiara przemocy wniesie pozew o rozwód z orzekaniem o winie.

Wobec osób objętych procedurą „Niebieskie Karty” przez okres 9 miesięcy po zakończeniu procedury, prowadzone są działania monitorujące. Działania te podejmuje grupa diagnostyczno-pomocowa, a polegają one w szczególności na analizie i ocenie sytuacji osób, wobec których była prowadzona procedura „Niebieskie Karty”, składaniu wizyt sprawdzających stan bezpieczeństwa w związku z zakończoną procedurą, poradnictwie i udzielaniu wsparcia. Nie jest to jednak zamknięty katalog dopuszczalnych działań – w związku z czym mogą być to również inne możliwe do realizacji przez właściwe osoby, instytucje, czy organy czynności, a określenie ich rodzaju, formy oraz sposobu realizacji należy do zadań grupy diagnostyczno-pomocowej.

AUTOR TEKSTU

Radca prawny Tomasz Borawski
Radca prawny, specjalista w zakresie prawa cywilnego i gospodarczego

Od ponad 7 lat jako prawnik wspieram klientów indywidualnych i przedsiębiorców. Specjalizuję się w prawie cywilnym, gospodarczym i rodzinnym, a moja praktyka obejmuje zarówno spory sądowe, jak i doradztwo prawne dla osób fizycznych i firm.

Na blogu dzielę się wiedzą, którą zdobywam w codziennej pracy z klientami – analizuję zmiany w przepisach, pokazuję skuteczne strategie i w przystępny sposób tłumaczę zawiłości prawa

📧 biuro@radcaborawski.pl
📍 Radca prawny – Warszawa ( Wilamów, Ursynów, Mokotów, Wawer, Praga Południe)  i online
🔗 Zobacz więcej o mnie i kancelarii »