Intercyza a prawo do mieszkania małżonka – Poradnik prawny

Intercyza a prawo do mieszkania małżonka – Co mówi prawo?

Czy intercyza odbiera prawo do korzystania z mieszkania współmałżonka? Czy małżonek ma prawo korzystać z mojego mieszkania pomimo zawartej intercyzy?

Czy mogę domagać się od męża zapłaty za bezumowne korzystanie z mojego mieszkania?

Art. 28[1] KRO – Gwarancja prawa do mieszkania
W myśl art. 28[1] Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Reguła ta jest stosowana odpowiednio do przedmiotów urządzenia domowego. Przyjmuje się w judykaturze, że art. 28[1] Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi dla małżonka gwarancję prawa do posiadania dachu nad głową i jednocześnie stanowi swoistą zaporę przed dowolnymi i nieuczciwymi zachowaniami współmałżonka mającego prawo do lokalu, który utrzymując jedynie formalnie dotychczasowy związek małżeński chce jednocześnie w pełni korzystać z prawa własności nie bacząc na prawa i potrzeby drugiej strony. Na podstawie tego przepisu współmałżonek osoby dysponującej samodzielnym prawem do mieszkania uzyskuje z mocy ustawy własne prawo podmiotowe do korzystania z tego mieszkania na czas trwania małżeństwa i w celu zaspokojenia potrzeb rodziny.

Kiedy wygasa prawo do korzystania z mieszkania małżonka?

Trzeba podkreślić, że uprawnienie to ma charakter pochodny, co powoduje, że wygasa ono wraz z ustaniem małżeństwa na skutek śmierci małżonka, jak też na skutek rozwiązania małżeństwa przez rozwód czy orzeczenia separacji. Dla jego istnienia konieczne jest zatem trwanie stosunku małżeństwa.
Co istotne uprawnienie do korzystania z mieszkania współmałżonka jest niezależne od istnienia faktycznej separacji, jak też od rodzaju ustroju majątkowego funkcjonującego między małżonkami.

Czy rozdzielność majątkowa oznacza zerwanie więzi gospodarczej?

Ustanowienie przez małżonków w drodze umowy majątkowej ustroju rozdzielności majątkowej nie może być uznawane za zerwanie więzi gospodarczej.
Ustroje majątkowe małżeńskie – rodzaje i konsekwencje
Przepisy KRO przyznają małżonkom uprawnienie kształtowania łączącego ich ustroju majątkowego w sposób odmienny niż wynika to z art. 31 KRO. Ustawowym ustrojem majątkowym, powstającym z chwilą zawarcia małżeństwa, jest wspólność ustawowa, która zakłada, że przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Dopiero przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Zgodnie z art. 47 § 1 KRO małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków, przy czym umowa majątkowa może być zawarta zarówno po zawarciu małżeństwa, jak i je poprzedzać. Przepisy KRO dają małżonkom swobodę w decydowaniu o zasadach, według których kształtować się mają wzajemne stosunki majątkowe małżonków na przyszłość. Małżonkowie mogą w trakcie trwania małżeństwa wielokrotnie zmieniać łączący ich ustrój majątkowy, o czym przesądza treść art. 47 § 2 KRO (umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana; w razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej).

Prawa i obowiązki małżonków mimo intercyzy

Z chwilą zawarcia małżeństwa małżonkowie stają się podmiotami praw i obowiązków małżeńskich. Przede wszystkim chodzi tutaj o obowiązek współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 in fine KRO), obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 KRO) czy prawo wypłaty wynagrodzenia do rąk drugiego małżonka (art. 28 § 1 KRO) oraz prawo do korzystania z mieszkania współmałżonka (art. 281 KRO). Małżonkowie mają przy tym równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków i dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, przy czym nie zwalnia ona współmałżonka chociażby z pomocy finansowej. Celem umowy majątkowej jest ustalenie zasad, według których kształtować się mają wzajemne stosunki majątkowe małżonków na przyszłość (w odniesieniu do majątku nabytego w okresie wspólności ustawowej w sytuacji ustanowienia rozdzielności majątkowej współwłasność łączna przekształca się we współwłasność ułamkową). Podkreślić należy, że zawarcie takiej umowy nie powoduje też żadnych przesunięć majątkowych i nie przysparza ona żadnemu z małżonków jakichkolwiek korzyści majątkowych. Umowa taka, jako mająca charakter ustrojowy (organizacyjny), zmienia dotychczasową zasadę wspólności na zasadę rozdzielności majątkowej.

Rozkład pożycia a prawo do mieszkania

Trwałość małżeństwa jest jedną z podstawowych zasad polskiego prawa rodzinnego. Przesłanką do rozwiązania przez sąd małżeństwa przez rozwód jest trwały i zupełny rozkład pożycia między małżonkami (zob. 56 § 1 KRO). Rozkład pożycia jest zupełny, jeżeli ustały wszystkie więzi łączące małżonków, trwały zaś, jeżeli więzi te ustały na tyle dawno, że wedle zasad doświadczenia życiowego powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi. Wspólne pożycie w rozumieniu art. 23 KRO polega na duchowej, fizycznej oraz gospodarczej więzi małżonków, stanowiącej cel małżeństwa i umożliwiającej realizację jego podstawowych zadań. Jak słusznie stwierdził SN, rozkład jest zupełny, gdy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza. Gdy jednak przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami. Zmiana ustroju majątkowego, jako niewywołująca skutku w zakresie praw i obowiązków małżonków, nie jest zerwaniem więzi gospodarczej.

AUTOR TEKSTU

Radca prawny Tomasz Borawski
Radca prawny, specjalista w zakresie prawa cywilnego i gospodarczego

Od ponad 7 lat jako prawnik wspieram klientów indywidualnych i przedsiębiorców. Specjalizuję się w prawie cywilnym, gospodarczym i rodzinnym, a moja praktyka obejmuje zarówno spory sądowe, jak i doradztwo prawne dla osób fizycznych i firm.

Na blogu dzielę się wiedzą, którą zdobywam w codziennej pracy z klientami – analizuję zmiany w przepisach, pokazuję skuteczne strategie i w przystępny sposób tłumaczę zawiłości prawa

📧 biuro@radcaborawski.pl
📍 Radca prawny – Warszawa ( Wilamów, Ursynów, Mokotów, Wawer, Praga Południe)  i online
🔗 Zobacz więcej o mnie i kancelarii »