Alimenty na dorosłe dziecko
W myśl art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.) rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zgodnie z § 3 tego przepisu rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.
Należy podkreślić, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci małoletnich nie podlega żadnemu określonemu ograniczeniu czasowemu. Sam fakt osiągnięcia przez dziecko pełnoletności nie powoduje automatycznego wygaśnięcia tego obowiązku, a może jedynie stanowić podstawę do uchylenia alimentów, pod warunkiem spełnienia przesłanek wskazanych w art. 133 § 3 k.r.o. Obowiązek alimentacyjny nie jest więc związany z żadnym sztywnym terminem, w tym także z momentem uzyskania przez dziecko pełnoletniości. Powstaje zatem pytanie, jakie skutki prawne wywołuje osiągnięcie przez dziecko pełnoletniego wieku.
Uzyskanie przez dziecko możliwości samodzielnego utrzymania się stanowi przesłankę wystąpienia do sądu z żądaniem uchylenia obowiązku alimentacyjnego rodzica na podstawie art. 138 k.r.o.
Rodzice nie mogą powoływać się – w celu uchylenia swojego obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka – na możliwość podjęcia przez niego jakiejkolwiek dostępnej na rynku pracy. Uzyskanie możliwości samodzielnego utrzymania się powinno uwzględniać osobiste uwarunkowania dziecka, a w szczególności jego zdolności.
Praktyka sądów w zakresie alimentów
W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka – stanowiący uszczegółowienie ogólnego obowiązku „troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka”
i należytego przygotowania go, odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej – nie jest ograniczony żadnym sztywnym terminem i nie jest również związany ze stopniem wykształcenia
w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez dziecko określonego stopnia podstawowego czy średniego wykształcenia. Przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców względem dziecka, które osiągnęło pełnoletność, należy brać pod uwagę, czy wykazuje ono chęć dalszej nauki oraz czy jego zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki. Jeżeli pełnoletnie dziecko, mające wyuczony zawód, zamierza studiować w prywatnej wyższej uczelni, z czym – obok kosztów utrzymania – łączy się czesne, trzeba także uwzględniać okoliczność, czy pozwala na to stopa życiowa rodziców [tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1999 r., III CKN 199/99].
W orzecznictwie nie budzi zatem wątpliwości, że rodzice pełnoletniego dziecka, które kontynuuje naukę, obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem niego [tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1999 r., II CKN 828/97].
Kiedy rodzicie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem dorosłego dziecka?
Przepis art. 138 krio przewiduje, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Zmianę tę należy rozumieć jako istotne zmniejszenie lub zwiększenie się możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji albo istotne zwiększenie się bądź zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Szczególnym przykładem zmiany stosunków w rozumieniu wskazanego przepisu jest osiągnięcie przez uprawionego do alimentów zdolności samodzielnego utrzymania się, a zatem zaspokojenia we własnym zakresie swoich usprawiedliwionych potrzeb. Przy tym z art. 133 § 3 krio wynika, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się [tak: wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 15 listopada 2013 r., II Ca 891/13].
Podsumowanie:
Ukończenie przez dziecko 18 lat nie powoduje automatycznego ustania obowiązku alimentacyjnego. Rodzice są zobowiązani do alimentów tak długo, jak dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Pełnoletność może stanowić podstawę do uchylenia alimentów tylko wtedy, gdy dziecko faktycznie uzyskało możliwość samodzielnego utrzymania się albo nie podejmuje realnych starań w tym kierunku, bądź gdy dalsze świadczenia stanowią dla rodziców nadmierny uszczerbek. W przypadku pełnoletniego dziecka kontynuującego naukę obowiązek alimentacyjny co do zasady trwa nadal, o ile nauka jest uzasadniona jego zdolnościami i sytuacją życiową, a zakres obowiązku zależy od możliwości finansowych rodziców.
Skontaktuj się i uzyskaj wsparcie – umów się na konsultację
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w zakresie prawa rodzinnego jesteśmy do Twojej dyspozycji. Skontaktuj się z naszą kancelarią – gwarantujemy indywidualne podejście, pełną dyskrecję i szybkie terminy konsultacji. Możesz zadzwonić, napisać e-mail lub skorzystać z szybkiego formularza kontaktowego.
AUTOR TEKSTU
Radca prawny Tomasz Borawski
Radca prawny, specjalista w zakresie prawa cywilnego i gospodarczego
Od ponad 7 lat jako prawnik wspieram klientów indywidualnych i przedsiębiorców. Specjalizuję się w prawie cywilnym, gospodarczym i rodzinnym, a moja praktyka obejmuje zarówno spory sądowe, jak i doradztwo prawne dla osób fizycznych i firm.
Na blogu dzielę się wiedzą, którą zdobywam w codziennej pracy z klientami – analizuję zmiany w przepisach, pokazuję skuteczne strategie i w przystępny sposób tłumaczę zawiłości prawa
📧 biuro@radcaborawski.pl
📍 Radca prawny – Warszawa (Wilanów, Ursynów, Mokotów, Wawer, Praga Południe) i online
🔗 Zobacz więcej o mnie i kancelarii »
0 komentarzy